Grupa automatskih mjenjača može da se podjeli u dvije osnovne grupe:
1.Poluautomatske mjenjače (sa prekidom toka snage)
- Kod prekida toka snage (pritisnuto kvačilo) funkciju mjenjanja stepena preuzima servo motor u unaprijed izabrani stepen prenosa
- Mjenjanje stepena prenosa se vrši ručno posredstvom servo pojačivača (pneumatski ili hidraulični)
2.Potpuno automatske mjenjače
- Izbor stepena prenosa se vrši samostalno u zavisnosti od opterećenja, broja obrtaja motora i brzine kretanja vozila. Izbor stepena prenosa se vrši bez prekida toka snage.
- Prenosni odnosi mogu da budu stepenasti (kao klasični menjači) ili kontinualni (varijatori)
Poluautomatski mjenjači se sastoje od hidrodinamičkog mjenjača momenta, lamelaste spojnice i jednog mehaničkog višestepenastog mjenjača sa ručnim komandovanjem. Prilikom mjenjanja stepena prenosa neophodno je da se prekine tok snage, što se vrši uz pomoć servo pojačivača, koji radi na principu podpritiska koga dobija iz posebne vakuum pumpe, a komanda se dobija od papučice kvačila. Ručica za „promjenu stepena“ predstavlja ustvari samo električni prekidač kojim se bira određeni stepen prenosa i zatvara kontakt određenog elektromagnetskog ventila, kojim se vrši uključivanje izabranog stepena prenosa. S obzirom da hidraulični mjenjači momenata nemaju veliku mogućnost prenosnog odnosa (najviše do 3), radi povećanja prenosnog odnosa isti se kombinuju najčešće sa jednim planetarnim prenosnikom. Između hidrauličkog mjenjača i planetarnog prenosnika postavlja se jedna obična frikciona spojnica kao polazni uključno isključni element. Pored navedenog sistema poluautomatskih mjenjača u praksi se koriste i stepenasti mjenjači sa hidrauličnim upravljanjem. Oni se sastoje takođe od hidrodinamičkog mjenjača obrtnog momenta, mehaničkog planetarnog prenosnika i sistema za mehaničko – hidrauličko upravljanje. Ovi sistemi su nešto komplikovaniji i sa znatno više elektronike, tim prije što se sada kompletan hidraulični sistem upravlja elektronikom (zupčasta pumpa kojom se stvara pritisak ulja, regulatori pritiska, sistem hidro ventila), informacioni sistem koji sadrži senzore (davače stanja) i aktuatore (izvršne elemente), kojima se vrši izbor stepena prenosa (sistem mehaničkih i elektromagnetskih ventila, sistem trakastih kočnica, lamelasta spojnica, položaj praznog hoda). Slika jednog mjenjača sa hidrauličnim upravljanjem je ispod.
Poluautomatski mjenjači sa elektronskim upravljanjem su nastali kao dalja nadgradnja poluautomatskih mjenjača (sa hidrauličnim ili pneumatskim upravljanjem). Ovakvi mjenjači omogućuju daleko viši konfor vožnje, različite mogućnosti programiranog upravljanja (na primjer sa aspekta optimirane potrošnje goriva i snage), mjenjanje stepena prenosa bez prekida toka snage, korišćenje zajedničkih senzora za sistem elektronskog upravljanja i kontrole, nižu potrošnju goriva (ovo samo u potonje vrijeme), mogućnost relativno jednostavnog podešavanja za različite motore, tipove i namjene, itd... Na slici ispod je šema jednog sistema sa elektronskim poluautomatskim mjenjačem.
Evo sad muke...kad vidite sliku, prepoznajete tip mjenjača za koji se kod nas kaže „automatik“. Kad, to je zapravo poluautomatski mjenjač...
Slika jednog mjenjača (mislim da je u pitanju BMW-ov)
Kontinualni automatski mjenjači – variomati. Kako im samo ime kaže, ovi prenosnici vrše promenu prenosnog odnosa kontinualno, bez prekida, u cijelom svom opsegu. Ja sam o njima već pisao u temi na ovom linku
http://www.nolimitbikers.com/forum/view ... =18&t=1260" onclick="window.open(this.href);return false;
U ovom tekstu ću još samo postaviti jednu sliku na kojoj je prikazan princip rada variomata koji ima i hod unazad, pošto se dotični mjenjač ne ugrađuje samo u skutere već i u „ozbiljnija“ vozila
Eto toliko o mjenjačima...makar od mene
